Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı makalede BM Güvenlik Konseyi’nin veto hakkını kaldırması gerektiğini savundu. Reform ihtiyacını ve küresel adalet vurgusunu öne çıkardı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı makalede Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin veto hakkını kaldırması gerektiğini savundu. Erdoğan, son yıllarda yaşanan küresel krizlerin, kararların birkaç başkentin iradesine bırakılmasının günümüz gerçekleriyle bağdaşmadığını belirtti.
Küresel karar alma mekanizmalarının güncellenmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi’nin hala İkinci Dünya Savaşı sonrası yapısını koruduğuna dikkat çekti. Daha adil ve hesap verebilir bir temsil için liderlik sorumluluğunun adil paylaşılması gerektiğini ifade eden Erdoğan, farklı coğrafyaların tecrübelerinin küresel meselelerin çözümüne dahil edilmesinin önemini dile getirdi. ‘Dünya 5’ten büyüktür’ çağrısının daha geniş bir sorumluluk anlayışına davet olduğunu söyledi.
Erdoğan, reform ihtiyacının somut bir yol haritasına dönüştürülmesinin elzem olduğunu ve bu haritanın merkezinde veto imtiyazının ilgası gerektiğini belirtti. Güvenlik Konseyi’ne yeni üyeler eklemenin, karar alma gücünün birkaç devletin elinde toplanması sorununu çözmeyeceğini ifade etti. Veto hakkının kaldırılmasının, anlamlı her türlü reformun başlangıç noktası ve temel stratejik hedefi olması gerektiğini vurguladı. Reformun, imtiyazın başka devletlere tanınması anlamına gelemeyeceğini sözlerine ekledi. Genel Kurul bünyesinde, hiçbir devletin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı olarak engelleyemeyeceği ilkesi etrafında bir koalisyon oluşturulması gerektiğini savundu.
Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul arasındaki dengenin yeniden kurulması gerektiğini belirten Erdoğan, Genel Kurul’un yetkilerinin güçlendirilmesi, daimi üyeliklerin olmadığı, üyelerin Genel Kurul tarafından belirli sürelerle seçildiği bir yapının temsil kapasitesini ve hesap verebilirliği artıracağını ifade etti. Geçmişin hiyerarşileriyle geleceğin uluslararası düzeninin kurulamayacağını söyledi. Son çeyrek asırda yaşananların, hiçbir güç dengesinin ve uluslararası nizamın baki olmadığını gösterdiğini ve mevcut sistemin yeni savaşları önlemekte, eşitsizlikleri azaltmakta yetersiz kaldığını belirtti.
Erdoğan, ekonomiden güvenliğe, teknolojiden diplomasiye kadar yeni güç merkezleri ortaya çıkarken uluslararası kurumların bu dönüşüme ayak uyduramadığına işaret etti. Savaşlar, iklim krizi, düzensiz göç ve ekonomik kırılganlıkların, devletlerin güçlü kurumlara, dayanıklı ekonomilere ve savunma yeteneklerine sahip olmalarının önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirtti. Ticaret, lojistik, ulaştırma ve enerji koridorlarının güvenlik ve sürdürülebilirliğinin daha belirleyici hale geldiğini aktardı.
Asya’nın ekonomik ağırlığının artması ve Afrika’nın daha güçlü temsil talebiyle birlikte gelişmekte olan ülkelerin önceliklerini daha yüksek sesle dile getirdiğini kaydeden Erdoğan, bazı bölgesel aktörlerin artan nüfuzunun sorumluluk üstlenmelerini beraberinde getirdiğini söyledi. Her bölgenin meselelerinin dışarıdan belirlenen yöntemlerle çözülemeyeceğini vurguladı. İlgili ülkelerin iradesini, yerel şartları ve müşterek menfaatleri esas alan yaklaşımların daha kalıcı sonuçlar üreteceğine inandığını belirtti. Diplomatik kapasitesi, ekonomik imkanları ve farklı taraflarla iletişim kurabilme kabiliyeti olan ülkelerin barış ve istikrarın tesisinde daha etkin roller üstlenmesinin kaçınılmaz bir gereklilik olduğunu ifade etti.
Küreselleşmenin refahı yayacağı beklentisinin tam karşılanmadığını, gelir dağılımındaki adaletsizliklerin derinleştiğini ve teknoloji ile ekonomik bağımlılıkların yeni rekabet alanları oluşturduğunu aktaran Erdoğan, bu değişen koşullarda küresel adaletin temini için mesuliyetlerin hakkaniyetle paylaşılması, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkı ve ihtiyaç duydukları finansmana erişimlerinin güvence altına alınması gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin, Genel Kurul’un rolünün güçlendirilmesi çabasını desteklediğini ve bu reform arayışının hizmetinde kullanmaya devam edeceğini belirtti.
