Brent petrolün varil fiyatı 100 doların altına geriledi. Fiyatlardaki düşüşte ABD-İran gerilimi ve Fed’in faiz artırım beklentileri belirleyici oldu.
Brent petrolün varil fiyatı, dün 102 dolara kadar yükseldikten sonra bugün 99,63 dolara geriledi. Petrol fiyatlarındaki bu düşüşte, ABD ile İran arasındaki gerilime rağmen fiziki arz kaybının beklenenden az olması ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artırımına yönelik beklentiler belirleyici oldu.
Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 91,02 dolardan işlem gördü.
Petrol fiyatları dün, ABD-İran geriliminin Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı aksatabileceği endişesiyle mayıstan bu yana en yüksek seviyeyi görmüştü. Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası da Babülmendep Boğazı’nda güvenlik risklerini artırmıştı.
Dünya enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma riskinin Kızıldeniz’e de sıçramasına rağmen, fiziki arzın güçlü seyrini koruması fiyatların beklenenden daha sınırlı yükselmesinde rol oynadı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, petrol piyasalarının dengeleyici unsurlardan destek aldığını belirtti.
Başta Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere Körfez üreticileri, önemli miktarda petrolü Hürmüz Boğazı dışındaki alternatif güzergahlar üzerinden küresel piyasalara ulaştırmayı sürdürüyor. Ayrıca, ABD, Brezilya, Venezuela ve Kazakistan gibi diğer üreticiler de ihracatlarını artırarak Körfez kaynaklı arz kayıplarının bir kısmını telafi etti.
Talep tarafında ise Çin’in ham petrol ithalatını savaş öncesi seviyelere kıyasla yaklaşık yüzde 50 azaltması, piyasaların dengelenmesinde önemli bir rol oynadı. ABD’de ticari ham petrol stoklarının beklentilerin aksine yaklaşık 2 milyon varil artarak 411 milyon 700 bin varile yükselmesi de fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskıyı destekledi. Ayrıca, İran’a ait bir petrol tankerinin ABD ablukasını aşarak Umman Denizi’ne geçmesi, İran petrol ihracatının tamamen durmayacağı beklentisini güçlendirdi.
IEA, üye ülkelerin sürdürdüğü acil durum petrol stok salımlarının piyasaya önemli ölçüde rahatlama sağladığına işaret etti. Ajansın 11 Mart’ta açıkladığı ortak eylem kapsamında piyasaya sunulması planlanan 400 milyon varillik petrolün yaklaşık 290 milyon varili piyasaya sürüldü.
IEA üyesi ülkeler, kamu kontrolündeki 1 milyar varilin üzerindeki stoklar dahil önemli miktarda acil durum petrol rezervini elinde bulundurmaya devam ediyor. IEA’nın son Petrol Piyasası Raporu’na göre, küresel petrol arzı haziranda önceki aya göre günlük yaklaşık 4 milyon 100 bin varil artarak 98 milyon 760 bin varile yükseldi.
Bu toparlanmaya rağmen küresel petrol üretimi, ABD/İsrail-İran Savaşı öncesindeki seviyenin günlük yaklaşık 9 milyon 400 bin varil altında kalmaya devam ediyor. Ancak arzın yeniden toparlanma eğilimine girmesi ve yüksek seyrini koruması piyasalarda arz endişelerinin sınırlanmasına katkı sağladı.
Dün petrol fiyatlarında kaydedilen yükseliş, enflasyon ve ekonomik büyümeye ilişkin beklentileri olumsuz etkilerken, merkez bankalarının olası şahin adımlarına yönelik endişeleri artırdı. Para piyasalarında, Fed’in bu yıl sonuna kadar toplam 2 kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri güçlü şekilde fiyatlanmaya başlandı.
Bankanın eylül veya ekim toplantılarının birinde atacağı şahin adımın ardından aralıkta da ilave faiz artışı yapacağına ilişkin tahminler yüzde 78’e çıktı. Ülkede faiz artırımına gidilmesi, ekonomik hareketliliği ve petrol talebini azaltarak petrol fiyatlarını baskılaması bekleniyor.
