Kırgız alfabesindeki Rusça harflerin çıkarılması önerildi

Devlet Dili ve Dil Politikası Ulusal Komisyonu ile Ulusal Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsü iş birliğiyle düzenlenen konferansta, “Kırgız Dilinde Yazım Kuralları: Mevcut Durum ve Geliştirme Sorunları” başlıklı bir oturum gerçekleştirildi. Konferansta konuşan akademisyen Sırtbay Musayev, Kırgızca’nın mevcut imla kurallarının son 86 yılda önemli bir değişiklik geçirmediğine dikkat çekerek, bu durumun yazım sisteminde çözülmemiş sorunlara neden olduğunu belirtti.

Musayev, kaliteli bir imla yapısı için öncelikle alfabenin netleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi: “Mükemmel yazım için mükemmel bir alfabe gereklidir. Sadece ‘E’ harfi için bile altı veya yedi farklı kural bulunmaktadır. 1939 yılından bu yana Ruslaştırmanın arttığını gözlemliyoruz, bu durum ulusal değerleri ve dil üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır. Kiril alfabesinden vazgeçmeden yazım kurallarını düzeltmek için güncel konuları ele alıyoruz. Ülkemiz yarın Latin alfabesine geçmeye karar verse, hazırız. Diğer Türk dilleri konuşan topluluklar, alfabemizi model almaktadır. Bu durumun temel sebebi, bilim insanlarımız İşenalı Arabayev ve Kasım Tınıstanov’un orijinal fonemleri belirleyerek 28 harfli bir alfabe oluşturmalarıdır.”

Konferansa katılan diğer dilbilimciler de reform talebinin Kiril alfabesini tamamen terk etmek anlamına gelmediğini, asıl amacın mevcut aksaklıkları gidermek olduğunu vurguladı. Kırgızca’da bulunmayan ve sadece Rusça kelimeler için kullanılan harflerin, dilin ses yapısını bozduğu ve genç neslin özgün Kırgızca seslerini doğru bir şekilde telaffuz etmesini zorlaştırdığı belirtilmektedir.

Kırgızca tarihte Arap ve Latin alfabelerini kullanmış olsa da 1940 yılından bu yana resmi yazı dili olarak Kiril alfabesini benimsemiştir. Kırgız Kiril alfabesi 36 harften oluşmaktadır ve Rus alfabesinde bulunmayan özgün Kırgız seslerini ifade etmek için üç ayrı harf kullanılmaktadır.